ठाणे प्रतिनिधी – माया खिल्लारे
भारतीय समाजात समता, बंधुता आणि न्याय प्रस्थापित करण्याच्या उद्देशाने 13 मार्च 1927 रोजी भारतरत्न डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांच्या प्रेरणेने समता सैनिक दल या संघटनेची स्थापना करण्यात आली. सामाजिक विषमता, जातीय अत्याचार आणि अन्यायाविरोधात संघटित लढा उभारण्यासाठी या दलाची निर्मिती करण्यात आली होती.
त्या काळात बहुजन समाजावर होणारे अन्याय, अत्याचार आणि सामाजिक बहिष्कार यांना उत्तर देण्यासाठी शिस्तबद्ध, संघटित आणि सजग कार्यकर्त्यांची गरज होती. हीच गरज ओळखून बाबासाहेबांनी समता सैनिक दलाची स्थापना केली. या संघटनेचे मुख्य उद्दिष्ट म्हणजे समाजात समता, स्वाभिमान आणि मानवतेचे मूल्य रुजवणे तसेच बहुजन समाजाचे रक्षण करणे हे होते.
समता सैनिक दलाने विविध सामाजिक चळवळींमध्ये महत्त्वपूर्ण भूमिका बजावली. विशेषतः महाड चवदार तळे सत्याग्रह, नाशिक काळाराम मंदिर प्रवेश आंदोलन अशा ऐतिहासिक चळवळींमध्ये समता सैनिक दलाचे स्वयंसेवक मोठ्या संख्येने सहभागी झाले होते. या स्वयंसेवकांनी बाबासाहेबांच्या आंदोलनांना संघटनात्मक बळ देण्याचे काम केले.
समता सैनिक दलाचे कार्यकर्ते शिस्त, संघटन आणि सामाजिक बांधिलकी यासाठी ओळखले जात होते. बाबासाहेबांच्या विचारांवर चालत त्यांनी समाजात जागृती निर्माण करण्याचे तसेच अन्यायाविरोधात ठामपणे उभे राहण्याचे कार्य केले.
आजही समता सैनिक दल देशभरात सामाजिक समता, बंधुता आणि संविधानिक मूल्ये जपण्यासाठी कार्यरत आहे. बाबासाहेबांनी दिलेल्या “शिका, संघटित व्हा आणि संघर्ष करा” या संदेशाला कृतीत उतरवण्याचे कार्य ही संघटना सातत्याने करत आहे.
समता, स्वाभिमान आणि सामाजिक न्यायाच्या लढ्यात समता सैनिक दलाची स्थापना ही भारतीय सामाजिक इतिहासातील एक महत्त्वपूर्ण आणि प्रेरणादायी घटना म्हणून ओळखली जाते.