जागतिक बौद्ध धम्म ध्वज दिन दरवर्षी ८ जानेवारी रोजी साजरा केला जाणारा जागतिक बौद्ध धम्म ध्वज दिन (World Buddhist Flag Day) आज जगभरात श्रद्धा, एकता व शांततेच्या भावनेत साजरा करण्यात आला. या दिनानिमित्त बौद्ध धम्माच्या मानवी मूल्यांची आठवण करून देत विविध बौद्ध विहार, शाळा, संघटना व सामाजिक चळवळींमध्ये बौद्ध धम्म ध्वज फडकवण्यात आला.
बौद्ध धम्माचा ध्वज इ.स. १८८५ मध्ये श्रीलंकेतील कोलंबो येथे तयार करण्यात आला. हा ध्वज तयार करण्यामागे हेन्री स्टील ऑल्कॉट (Henry Steel Olcott) आणि श्रीलंकन बौद्ध भिक्षू यांचा मोलाचा पुढाकार होता. पुढे हा ध्वज संपूर्ण जगातील बौद्ध समाजाच्या ऐक्याचे व शांततेचे प्रतीक ठरला.
या ध्वजामध्ये सहा रंगांचा समावेश असून, हे रंग बुद्धांना ज्ञानप्राप्तीनंतर त्यांच्या देहातून प्रकट झालेल्या प्रभेचे प्रतीक मानले जातात.
निळा – करुणा व मैत्री
पिवळा – मध्यम मार्ग, त्याग व संयम
लाल – शक्ती, सद्गुण व साधना
पांढरा – शुद्धता, मुक्ती व निर्वाण
केशरी (नारिंगी) – प्रज्ञा व ज्ञान
सर्व रंगांचा मिश्र पट्टा – धम्माची सार्वत्रिकता व मानवतेची एकता
बौद्ध धम्म ध्वज अहिंसा, समता, बंधुता, करुणा व प्रज्ञा या मूल्यांची सतत आठवण करून देतो. जात, धर्म व देश यांच्या पलीकडे जाऊन मानवतेचा संदेश देण्याचे कार्य हा ध्वज करतो. बुद्धांच्या धम्माचा आधुनिक समाजात कसा उपयोग होऊ शकतो, याचेही प्रतीक म्हणून या ध्वजाकडे पाहिले जाते.
बौद्ध धम्म ध्वज हा केवळ एक झेंडा नसून, तो शांतीचा संदेश, समतेची प्रेरणा आणि प्रज्ञेचा मार्ग दाखवणारे जागतिक प्रतीक आहे.
