ठाणे प्रतिनिधी – माया खिल्लारे
आग्रा (उत्तर प्रदेश) : 18 मार्च 1956 हा दिवस भारतीय सामाजिक इतिहासात अत्यंत महत्त्वाचा मानला जातो. या दिवशी डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांनी आग्रा येथील रामलीला मैदान येथे भव्य सभेत ऐतिहासिक भाषण दिले. या सभेला हजारो नव्हे तर लाखो लोकांची उपस्थिती लाभली होती. समाजातील वंचित, शोषित आणि भूमिहीन मजुरांच्या हक्कांसाठी लढणाऱ्या बाबासाहेबांनी या भाषणातून एक नवा विचार प्रवाह दिला.
या भाषणात बाबासाहेबांनी विशेषतः भूमिहीन मजुरांच्या प्रश्नांवर भाष्य करत, त्यांच्या संघर्षाला दिशा दिली.
त्यांनी स्पष्टपणे सांगितले की, समाजात सन्मानाने जगायचे असेल तर “शिका, संघटित व्हा आणि संघर्ष करा” हा मंत्र आत्मसात करणे अत्यावश्यक आहे. त्यांच्या या शब्दांनी उपस्थित जनसमुदायात नवचैतन्य निर्माण केले.
याच वेळी त्यांनी बौद्ध धर्म स्वीकारण्याचा निर्धारही जाहीर केला. हिंदू धर्मातील जातिव्यवस्थेच्या अन्यायकारक रचनेवर टीका करत, समानता, बंधुता आणि मानवतेच्या तत्त्वांवर आधारित बौद्ध धर्म स्वीकारण्याचा संदेश त्यांनी दिला. हा निर्णय पुढे 14 ऑक्टोबर 1956 रोजी नागपूर येथे त्यांच्या ऐतिहासिक धर्मांतरात साकार झाला.
या सभेचे महत्त्व एवढ्यावरच मर्यादित नाही, तर ती बाबासाहेबांच्या आयुष्यातील शेवटच्या टप्प्यातील एक अत्यंत प्रभावी आणि निर्णायक घटना मानली जाते. त्यांच्या विचारांनी त्या काळातील समाजमनाला जागृत करून सामाजिक परिवर्तनाची नवी दिशा दिली.
आजही 18 मार्च 1956 चा हा दिवस सामाजिक न्याय, समता आणि मानवतेसाठी प्रेरणादायी ठरतो. बाबासाहेबांचे विचार आणि संदेश पुढील पिढ्यांसाठी मार्गदर्शक दीपस्तंभ ठरत आहेत.