ठाणे प्रतिनिधी :- माया खिल्लारे
4 एप्रिल हा दिवस केवळ विवाहदिन नाही, तर त्याग, संघर्ष आणि महान ध्येयासाठी जगलेल्या एका स्त्रीच्या अद्भुत जीवनाची साक्ष आहे. याच दिवशी डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर आणि माता रमाबाई आंबेडकर यांचा विवाह झाला. या नात्याने भारतीय इतिहासाला नवी दिशा दिली.
लहान वयात सुरू झालेला संसार, मोठ्या स्वप्नांचा पाया
सन 1906 मध्ये अत्यंत साध्या परिस्थितीत हा विवाह झाला. एका बाजूला शिक्षणासाठी झगडणारे बाबासाहेब, तर दुसऱ्या बाजूला संसाराची जबाबदारी उचलणाऱ्या माता रमाई. पण हा संसार फक्त घरापुरता मर्यादित नव्हता—तो समाज परिवर्तनाच्या लढ्याचा पाया होता.
माता रमाईंचा संसारासाठी नव्हे, समाजासाठी त्याग रमाबाई आंबेडकर यांचे आयुष्य म्हणजे त्यागाची जिवंत मूर्तीच. स्वतःच्या इच्छा, स्वप्ने आणि सुख बाजूला ठेवून त्यांनी बाबासाहेबांच्या शिक्षणाला प्राधान्य दिले. घरात अन्न नसतानाही कधी तक्रार केली नाही. अनेक वेळा उपाशी राहूनही त्यांनी कुटुंब आणि बाबासाहेबांची साथ सोडली नाही. आपल्या मुलांचे दुःख, मृत्यू यासारख्या वेदनादायक प्रसंगातही त्या खंबीर राहिल्या. त्यांनी स्वतःचा संसार जगला नाही, तर तो “समाजासाठी अर्पण” केला. त्यांचा प्रत्येक त्याग बाबासाहेबांच्या यशामागे उभा आहे.
बाबासाहेबांचे यश – रमाईंच्या त्यागाचे फळ डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर परदेशात शिक्षण घेत असताना, मागे उभी राहून संसार सांभाळणारी शक्ती म्हणजे माता रमाई होत्या. त्यांच्या त्यागामुळेच बाबासाहेबांनी शिक्षण पूर्ण केले आणि पुढे भारताला संविधानासारखा अमूल्य ठेवा दिला. नातं जे इतिहास घडवून गेलं
हे नातं केवळ पती-पत्नीचं नव्हतं, तर ते ध्येय, विश्वास आणि त्यागाचं प्रतीक होतं.
माता रमाई या फक्त बाबासाहेबांच्या पत्नी नव्हत्या, तर त्या त्यांच्या संघर्षातील सर्वात मोठी ताकद होत्या. निष्कर्ष आज 4 एप्रिल आपल्याला सांगतो— महान व्यक्ती घडवताना त्यामागे कुणाचा तरी निःस्वार्थ त्याग असतो. डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर यांच्या महानतेच्या शिखरावर माता रमाबाई आंबेडकर यांच्या त्यागाची पायाभरणी आहे.
माता रमाईंचा त्याग हा केवळ कुटुंबासाठी नव्हता, तर तो संपूर्ण समाजासाठी होता—आणि म्हणूनच त्या आजही “त्यागाची मूर्ती” म्हणून ओळखल्या जातात.